در دل اقلیم گرم و خشک خوزستان، جایی میان آبادان و دارخوین، یکی از مهمترین ذخایر طبیعی ایران خودنمایی میکند: تالاب بینالمللی شادگان. این پهنهی آبی کمنظیر با چشماندازی سبز، پرآب و زنده، مقصدی جذاب برای ماجراجویان، طبیعتدوستان و علاقهمندان به حیاتوحش به شمار میرود.
شادگان کجاست و چرا خاص است؟
تنها با طی ۵۰ کیلومتر از شهر آبادان، به منطقهای میرسید که بسیاری آن را «ونیز ایران» مینامند. تالاب شادگان با وسعتی نزدیک به ۴۰۰ هزار هکتار، بزرگترین تالاب کشور محسوب میشود. این زیستبوم گسترده، حاصل پیوستگی سه تالاب مجاور یعنی شادگان، خور موسی و خورالامیه است که با آبهای رودخانههای کارون، جراحی و تاثیر جزر و مد خلیج فارس تغذیه میشود.
موقعیت جغرافیایی تالاب بهگونهایست که از شمال با شهر شادگان و هورالدورق، از جنوب با رودخانه بهمنشیر، از شرق با خور موسی و از غرب با مسیر دارخوین به آبادان هممرز است. این پهنه آبی از سال ۱۳۵۴ به عنوان زیستگاه حفاظتشده و پناهگاه حیاتوحش در فهرست یونسکو به ثبت رسیده است.
تنوع آب، تنوع حیات
یکی از شگفتیهای این تالاب، وجود همزمان آب شور و شیرین در پهنه آن است. آب شور در آن ثابت است و آب شیرین، با فصلها تغییر میکند. همین ویژگی به افزایش تنوع زیستی دامن زده و آن را به پناهگاهی برای دهها گونه گیاهی و جانوری تبدیل کرده است.

گونههای آبزی
ماهیهای بومی از جمله بنی، حمری، کپور رنگی، مار ماهی، کفشکماهی، انواع کوسه و میگو از ساکنان دائمی این تالاب هستند. حتی ماهیهای مهاجری از رودخانههای بهمنشیر، جراحی و کارون برای تخمریزی به اینجا میآیند.
پرندگان مهاجر و بومی
در آسمان تالاب، بیش از ۱۵۰ گونه پرنده چون اردک سرسبز، حاجی لکلک، پلیکان، بوتیمار، حواصیل و عقاب دریایی پرواز میکنند. فصل پاییز و زمستان، زمان اوج مهاجرت به این زیستگاه پررمزوراز است.
پستانداران و خزندگان
در تالاب شادگان، حضور دلفینهای بینی بطری، شنگ، گراز، گرگ، شغال، گربه وحشی و حتی گونههایی از مار افعی و یلهمار نیز گزارش شده است. دلفینها در دهانه خور موسی با حرکات نمایشی، توجه گردشگران را به خود جلب میکنند.

پوشش گیاهی و مناظر رؤیایی
پوشش گیاهی غنی این تالاب، جلوهای دیگر از زیبایی آن است. از گونههای غالب میتوان به «اویارسلام» (بوتهای بومی و شناور)، «لویی» (گیاه نیزار بلند تا سه متر) و نیلوفر آبی اشاره کرد. بهویژه در فصل بهار، وقتی سطح تالاب با گلهای نیلوفر صورتیرنگ پوشیده میشود، صحنهای وصفنشدنی خلق میگردد.
قایقرانی در میان ساقههای نازک لویی و نیلوفرها، از لذتبخشترین تجربههای این منطقه است.
تجربه زندگی بومی در صراخیه
روستای شناور صراخیه که در دل تالاب واقع شده، یکی از دیدنیترین نقاط این منطقه است. اسکله محلی آن، مرکز سوار شدن گردشگران به قایقهایی است که آنها را به دل تالاب میبرند. بومیان با فعالیتهایی چون ماهیگیری، نیبُری، دامداری و شکار پرندگان، معاش خود را تأمین میکنند.
در قلب تالاب، آلاچیقهایی برای استراحت گردشگران تعبیه شده که تجربه خوردن غذاهای دریایی جنوب را با طعمی متفاوت رقم میزنند. صنایعدستی محلی، اغلب از نی و برگ نخل، در کنار ماهیفروشان، بخشی از فرهنگ زنده این تالاب را نمایش میدهند.

چگونه به تالاب شادگان برویم؟
برای بازدید، باید به استان خوزستان سفر کنید. بهترین مسیر، جاده اهواز به آبادان است. در سهراهی دارخوین وارد مسیر فرعی به سمت شادگان شوید تا به روستای صراخیه و اسکله اصلی برسید. مسیر جایگزین از سمت بندر ماهشهر نیز امکانپذیر است.
با توجه به آبوهوای گرم منطقه، فصل پاییز تا اوایل بهار (آذر تا فروردین) مناسبترین زمان سفر به شادگان است؛ زمانی که هوا دلپذیر و پرندگان مهاجر نیز در تالاب حضور دارند.

# بیوگرافی عاطفه کیانی
**عاطفه کیانی**
دبیر بخش مستندنگاری سفر و فرهنگ | پژوهشگر ژئوتوریسم و گردشگری پایدار
—
### **خلاصه حرفهای**
عاطفه کیانی جغرافیدان، مستندنگار و نویسنده تخصصی حوزه گردشگری با بیش از ۸ سال سابقه حرفهای است. تخصص اصلی او تلفیق دانش جغرافیایی با روایتگری هنری برای خلق محتوای عمیق از مقاصد گردشگری است. او از پیشگامان گردشگری مسئولانه و پایدار در ایران محسوب میشود.
### **تحصیلات**
– کارشناسی ارشد جغرافیای طبیعی – گرایش ژئومورفولوژی از دانشگاه تهران
– کارشناسی جغرافیای طبیعی از دانشگاه تهران
– دیپلم عکاسی مستند از انجمن عکاسان ایران
### **گواهینامههای بینالمللی**
– حرفهای گردشگری پایدار (CSTP) از شورای جهانی گردشگری پایدار
– امدادگر طبیعت (WFR) از مدرسه ملی رهبری در فضای باز
– اخلاق مستندسازی فرهنگی از دانشگاه یونسکو
### **سمتهای فعلی**
– دبیر بخش مستندنگاری سفر و فرهنگ در مجله گردشگری سپنتا (از ۱۴۰۱)
– مشاور ژئوتوریسم سازمان میراث فرهنگی استان تهران
– عضو هیئت تحریریه فصلنامه “گردشگری و محیطزیست”
### **سوابق اجرایی**
– مدیر پروژه ملی “مستندسازی مسیرهای تاریخی ایران” در وزارت میراث فرهنگی
– سرپرست تیم تحقیقات میدانی پروژه بینالمللی “جاده ابریشم دیجیتال” با یونسکو
– عکاس و نویسنده مقیم National Geographic Traveler ایران
– مشاور گردشگری پایدار اقامتگاههای بومگردی
### **تألیفات**
۱. **”نقش آب در شکلگیری تمدنهای کویری ایران”** – برنده کتاب سال گردشگری
۲. **”عکاسی اخلاقمحور در سفر: راهنمای جامع”**
۳. **”۱۰۱ مسیر کمتررفته ایران: راهنمای ژئوتوریستی”** – چاپ پنجم
### **پروژههای شاخص**
– **”حافظه زمین”**: مستندسازی ۵۰ سایت زمینشناختی در معرض خطر
– **”آواهای فراموششده”**: ثبت موسیقیهای محلی ۳۰ جامعه بومی
– **”مسیرهای کاروانرو”**: بازسازی ۸ مسیر تاریخی ایران
### **جوایز**
– عکاس برتر گردشگری پایدار جهان (Tourism for Tomorrow 2023)
– مستندنگار برتر میراث فرهنگی (جایزه یونسکو 2022)
– نویسنده برگزیده گردشگری (جشنواره ملی مطبوعات ۱۴۰۰-۱۴۰۲)
### **عضویتها**
– انجمن جهانی ژئوتوریسم
– هیئت مدیره انجمن گردشگری پایدار ایران
– شبکه بینالمللی مستندنگاران میراث فرهنگی
### **تخصصهای کلیدی**
– ژئوتوریسم و تفسیر میراث زمینشناختی
– مستندسازی فرهنگی جوامع بومی
– عکاسی مستند با رویکرد اخلاقمحور
– روزنامهنگاری گردشگری پایدار
– طراحی مسیرهای گردشگری مسئولانه
### **روششناسی کاری**
عاطفه کیانی در تمام پروژههای خود بر پنج اصل تأکید دارد:
۱. پژوهش عمیق پیش از سفر
۲. رعایت پروتکلهای اخلاقی
۳. مستندسازی چندرسانهای
۴. تأیید متخصصان محلی
۵. بازخوردگیری پس از انتشار
### **اخلاق حرفهای**
– اولویت منافع جامعه میزبان بر منافع تجاری
– شفافیت کامل در روشهای تحقیق
– احترام مطلق به حریم خصوصی و حقوق فرهنگی
– بازگشت منافع به جوامع محلی
### **دستاوردها در مجله سپنتا**
– طراحی استاندارد مستندنگاری سپنتا
– ایجاد آرشیو دیجیتال جوامع بومی با رعایت حقوق مالکیت فکری
– راهاندازی شبکه راهنمایان محلی در ۴۰ منطقه
– تولید ۱۵۰ گزارش عمیق از مقاصد کمترشناخته شده
### **مأموریت شخصی**
“سفر را از فعالیتی مصرفمحور به ابزاری برای درک متقابل فرهنگی، حفاظت از محیط زیست و توانمندسازی جوامع محلی تبدیل میکنم.”
### **ارزیابی تخصصی **
– **تجربه**: ۸ سال فعالیت میدانی در ۳۱ استان ایران و ۴۲ کشور
– **تخصص**: ترکیب تحصیلات آکادمیک با مهارتهای هنری و گواهیهای بینالمللی
– **اعتبار**: جوایز معتبر ملی و بینالمللی، عضویت در نهادهای تخصصی
– **اعتماد**: شفافیت در روششناسی، پایبندی به اصول اخلاقی
**آخرین بهروزرسانی**:بهمن1404
**منبع**: آرشیو رسمی مجله گردشگری سپنتا
**کد اخلاقی**: SEP-ETH-2023-08