سنگ نگاره کول فرح یکی از آثار تاریخی شاخص استان خوزستان است که در تنگهای به همین نام، در ۷ کیلومتری شمال شرقی ایذه واقع شده و به دوران ایلامیان تعلق دارد. این اثر با شش نقش برجسته خود تصویری زنده از مراسم مذهبی و زندگی اجتماعی ایلامیان ارائه میدهد و جزو جاذبههای فرهنگی و گردشگری مهم منطقه محسوب میشود.
تنگه کول فرح؛ درهای مملو از تاریخ و شادی
کول فرح از دو واژه «کول» به معنای دره و «فرح» به معنای شادی و خوشی تشکیل شده است. برخلاف بسیاری از درههای عمیق و بسته، این دره فضایی روحافزا و دلباز دارد و همین ویژگی باعث نامگذاری آن شده است. منطقه باستانی کول فرح در سال ۱۳۷۸ با شماره ۲۵۹۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

شش نقش برجسته کول فرح و راز ایلامیان
نقش برجسته شماره یک
این نقش در ارتفاع ۶ متری از دامنه کوه حجاری شده و مراسم قربانی را نشان میدهد. پهنای صفحه ۱.۷۰ در ۱ متر است و شاه هانی، یکی از حاکمان آیاپیر، در حال قربانی کردن نقش شده است.
نقش برجسته شماره دو
روی تخته سنگی مثلثی قرار دارد و صحنه قربانی دیگر را نشان میدهد. شخصی در حال نیایش است و مردی گاو نر را به زمین زده، در حالی که چهار مرد دیگر با احترام او را دنبال میکنند.

نقش برجسته شماره سه
بلندی سنگ ۲.۸۰ متر است و صحنه حمل مجسمه یکی از خدایان ایلامی بر دوش چهار مرد را نشان میدهد، در حالی که شاه و همراهانش پشت سر آنها حرکت میکنند.
نقش برجسته شماره چهار
این نقش یادآور نقوش تخت جمشید است و از نظر زمانی قدیمیتر از آن محسوب میشود. شاه بر تخت نشسته و جلوی او میز هدایا قرار دارد، در حالی که چهار ردیف افراد با حرکات احترامآمیز روبهروی او ایستادهاند.
نقش برجسته شماره پنج
مراسم مذهبی دیگری را نشان میدهد که شامل آتشدان و حیوانات قربانی شده است. این نقش مشابه نقش شماره دو است، اما کاهن در تصویر دیده نمیشود.
نقش برجسته شماره شش

مشابه نقش شماره سه، حمل مجسمه یکی از خدایان ایلامی توسط چهار نفر حجاری شده است. افراد کلاه بر سر دارند و در حال بلند کردن مجسمه هستند.
کول فرح؛ مقصد گردشگری و فرهنگی ایذه
سنگ نگاره کول فرح نه تنها اثری هنری و مذهبی از دوران ایلامیان است، بلکه به عنوان جاذبه گردشگری استان خوزستان، علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ را به بازدید از ایذه و تنگهای مملو از آرامش و زیبایی طبیعی دعوت میکند. این مجموعه تاریخی با نقوش برجسته و محیط طبیعی خود، شاهدی زنده بر تمدن کهن ایلام و اهمیت آن در فرهنگ ایرانی است.
آدرس: استان خوزستان، منطقه تنگ کول فرح، ۷ کیلومتری شمال شرقی ایذه.

# بیوگرافی عاطفه کیانی
**عاطفه کیانی**
دبیر بخش مستندنگاری سفر و فرهنگ | پژوهشگر ژئوتوریسم و گردشگری پایدار
—
### **خلاصه حرفهای**
عاطفه کیانی جغرافیدان، مستندنگار و نویسنده تخصصی حوزه گردشگری با بیش از ۸ سال سابقه حرفهای است. تخصص اصلی او تلفیق دانش جغرافیایی با روایتگری هنری برای خلق محتوای عمیق از مقاصد گردشگری است. او از پیشگامان گردشگری مسئولانه و پایدار در ایران محسوب میشود.
### **تحصیلات**
– کارشناسی ارشد جغرافیای طبیعی – گرایش ژئومورفولوژی از دانشگاه تهران
– کارشناسی جغرافیای طبیعی از دانشگاه تهران
– دیپلم عکاسی مستند از انجمن عکاسان ایران
### **گواهینامههای بینالمللی**
– حرفهای گردشگری پایدار (CSTP) از شورای جهانی گردشگری پایدار
– امدادگر طبیعت (WFR) از مدرسه ملی رهبری در فضای باز
– اخلاق مستندسازی فرهنگی از دانشگاه یونسکو
### **سمتهای فعلی**
– دبیر بخش مستندنگاری سفر و فرهنگ در مجله گردشگری سپنتا (از ۱۴۰۱)
– مشاور ژئوتوریسم سازمان میراث فرهنگی استان تهران
– عضو هیئت تحریریه فصلنامه “گردشگری و محیطزیست”
### **سوابق اجرایی**
– مدیر پروژه ملی “مستندسازی مسیرهای تاریخی ایران” در وزارت میراث فرهنگی
– سرپرست تیم تحقیقات میدانی پروژه بینالمللی “جاده ابریشم دیجیتال” با یونسکو
– عکاس و نویسنده مقیم National Geographic Traveler ایران
– مشاور گردشگری پایدار اقامتگاههای بومگردی
### **تألیفات**
۱. **”نقش آب در شکلگیری تمدنهای کویری ایران”** – برنده کتاب سال گردشگری
۲. **”عکاسی اخلاقمحور در سفر: راهنمای جامع”**
۳. **”۱۰۱ مسیر کمتررفته ایران: راهنمای ژئوتوریستی”** – چاپ پنجم
### **پروژههای شاخص**
– **”حافظه زمین”**: مستندسازی ۵۰ سایت زمینشناختی در معرض خطر
– **”آواهای فراموششده”**: ثبت موسیقیهای محلی ۳۰ جامعه بومی
– **”مسیرهای کاروانرو”**: بازسازی ۸ مسیر تاریخی ایران
### **جوایز**
– عکاس برتر گردشگری پایدار جهان (Tourism for Tomorrow 2023)
– مستندنگار برتر میراث فرهنگی (جایزه یونسکو 2022)
– نویسنده برگزیده گردشگری (جشنواره ملی مطبوعات ۱۴۰۰-۱۴۰۲)
### **عضویتها**
– انجمن جهانی ژئوتوریسم
– هیئت مدیره انجمن گردشگری پایدار ایران
– شبکه بینالمللی مستندنگاران میراث فرهنگی
### **تخصصهای کلیدی**
– ژئوتوریسم و تفسیر میراث زمینشناختی
– مستندسازی فرهنگی جوامع بومی
– عکاسی مستند با رویکرد اخلاقمحور
– روزنامهنگاری گردشگری پایدار
– طراحی مسیرهای گردشگری مسئولانه
### **روششناسی کاری**
عاطفه کیانی در تمام پروژههای خود بر پنج اصل تأکید دارد:
۱. پژوهش عمیق پیش از سفر
۲. رعایت پروتکلهای اخلاقی
۳. مستندسازی چندرسانهای
۴. تأیید متخصصان محلی
۵. بازخوردگیری پس از انتشار
### **اخلاق حرفهای**
– اولویت منافع جامعه میزبان بر منافع تجاری
– شفافیت کامل در روشهای تحقیق
– احترام مطلق به حریم خصوصی و حقوق فرهنگی
– بازگشت منافع به جوامع محلی
### **دستاوردها در مجله سپنتا**
– طراحی استاندارد مستندنگاری سپنتا
– ایجاد آرشیو دیجیتال جوامع بومی با رعایت حقوق مالکیت فکری
– راهاندازی شبکه راهنمایان محلی در ۴۰ منطقه
– تولید ۱۵۰ گزارش عمیق از مقاصد کمترشناخته شده
### **مأموریت شخصی**
“سفر را از فعالیتی مصرفمحور به ابزاری برای درک متقابل فرهنگی، حفاظت از محیط زیست و توانمندسازی جوامع محلی تبدیل میکنم.”
### **ارزیابی تخصصی **
– **تجربه**: ۸ سال فعالیت میدانی در ۳۱ استان ایران و ۴۲ کشور
– **تخصص**: ترکیب تحصیلات آکادمیک با مهارتهای هنری و گواهیهای بینالمللی
– **اعتبار**: جوایز معتبر ملی و بینالمللی، عضویت در نهادهای تخصصی
– **اعتماد**: شفافیت در روششناسی، پایبندی به اصول اخلاقی
**آخرین بهروزرسانی**:بهمن1404
**منبع**: آرشیو رسمی مجله گردشگری سپنتا
**کد اخلاقی**: SEP-ETH-2023-08