ژاپن، سرزمینی که بر روی نوار لرزهخیز “حلقه آتش” اقیانوس آرام قرار گرفته، خانهی تعداد قابل توجهی از آتشفشانهای فعال جهان است. با بیش از ۱۰۹ آتشفشان فعال که تقریباً ۱۰ درصد از کل آتشفشانهای فعال سیاره را شامل میشوند، این پدیدههای زمینشناسی نقشی حیاتی در شکلگیری جغرافیای، فرهنگ و حتی اسطورههای این کشور ایفا کردهاند. از قلههای سرفراز و باشکوهی چون فوجیسان تا آتشفشانهای زیردریایی که در سالیان اخیر به خلق جزایر جدید انجامیدهاند، آتشفشانهای ژاپن نه تنها نمادی از قدرت طبیعتاند، بلکه مقصدی بینظیر برای گردشگران ماجراجو و علاقهمندان به زمینشناسی به شمار میروند.
آتشفشان آساما: غول خفتهای با تاریخ فورانهای مهیب
آتشفشان آساما که در قلب جزیره هونشو قرار دارد و ارتفاع آن به حدود ۲۵۶۸ متر از سطح دریا میرسد، یکی از فعالترین آتشفشانهای این جزیره به شمار میرود. شهرت این کوه عمدتاً به دلیل فوران مهیب سال ۱۷۸۳ است که منجر به جان باختن تقریبی ۱۵۰۰ نفر شد و اثرات مخربی بر مناطق اطراف بر جای گذاشت. آخرین فعالیت قابل توجه این کوه آتشفشانی به سال ۲۰۰۹ بازمیگردد. با وجود پتانسیل بالای فوران و مخاطرات طبیعی، آساما همچنان مقصدی پرطرفدار برای گردشگران است. درههای اطراف آن محلی عالی برای اسکی در زمستان و بهرهمندی از چشمههای آب گرم طبیعی در تمام فصول محسوب میشود که تجربهای منحصربهفرد از همزیستی با آتشفشانهای ژاپن را ارائه میدهد.
ساکوراجیما: آتشفشان فعال در قلب کاگوشیما
آتشفشان ساکوراجیما، واقع در جزیره کیوشو و مشرف به شهر تاریخی کاگوشیما، نمادی از فعالیتهای آتشفشانی پیوسته در ژاپن است. این مجموعه آتشفشانی از سه قله مجزا تشکیل شده که قله “مینامی-دایک” فعالترین آنها محسوب میشود. ساکوراجیما به دلیل فورانهای مکرر خاکستر و دود که بر فراز شهر کاگوشیما پراکنده میشوند، شهرت جهانی دارد و به گردشگران فرصتی نادر برای مشاهده آتشفشانی زنده از نزدیک میدهد. البته به منظور حفظ ایمنی، دسترسی به دهانه و بخشهای خطرناک کوه محدود شده است. این آتشفشان خود گواهی بر همزیستی مردم ژاپن با نیروهای قدرتمند طبیعت است.
کوه اونزن: از فورانهای باستانی تا زیباییهای طبیعی امروز
کوه اونزن، واقع در نزدیکی شهر شیمابارا در جزیره کیوشو، مجموعهای از آتشفشانهای چینهای است که تاریخچه فعالیتهای آن به میلیونها سال پیش بازمیگردد. اگرچه بخش عمده این کوه برای مدت طولانی غیرفعال بود، در اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی، قله “فوجنداکه” (Fugen-dake) ناگهان فعال شد و مجموعهای از فورانها و جریانهای خاکستر داغ را رقم زد که خسارات زیادی به بار آورد و جان افراد بسیاری را گرفت. این رویداد بار دیگر قدرت غیرقابل پیشبینی آتشفشانهای ژاپن را به نمایش گذاشت. امروزه، این منطقه به یک پارک ملی زیبا تبدیل شده است و بازدیدکنندگان میتوانند با صعود به قلههای آرام آن، از مناظر چشمنواز و پوشش گیاهی غنی آن لذت ببرند.
آتشفشان آسو: مجموعه قلههای باشکوه با قلب تپندهی ناکاداکه
آتشفشان آسو، یا “آسو-سان”، یکی از بزرگترین کالدراهای فعال جهان و مجموعهای چشمگیر از پنج قله آتشفشانی در جزیره جنوبی کیوشو، نزدیک شهر کوماموتو است. این ناحیه وسیع، با چشماندازهای بینظیر و طبیعت بکر، مقصدی محبوب برای کوهنوردان و طبیعتگردان است. از میان قلههای پنجگانه، “ناکاداکه” همچنان فعال بوده و با بخارهای گوگردی و دهانه فعال خود، اصلیترین جاذبه این مجموعه آتشفشانی محسوب میشود. بازدیدکنندگان میتوانند مسیرهای پیادهروی متنوعی را در این منطقه دنبال کرده و از زیباییهای طبیعی منحصر به فرد این بخش از آتشفشانهای ژاپن بهرهمند شوند.
کوه فوجی: نماد آتشفشانی ژاپن و الهامبخش هزاران بازدیدکننده
کوه فوجی، یا “فوجیسان”، که کمتر از دو ساعت با توکیو فاصله دارد، نه تنها بلندترین قله ژاپن بلکه نمادی جهانی و یک میراث یونسکو است. با قله مخروطی شکل بینقص خود که اغلب با برف پوشیده شده، سالانه صدها هزار نفر از سراسر جهان را به سوی خود میکشاند. این آتشفشان مقدس، که طبق افسانهها در یک شب پدید آمده، نقش بسزایی در هنر و فرهنگ ژاپن ایفا کرده است. صعود به فوجیسان، بهویژه در فصل تابستان، تجربهای محبوب و معنوی محسوب میشود. در قله، حتی یک دفتر پست نیز برای ارسال کارتپستال از ارتفاع ۳۷۷۶ متری وجود دارد. برای کسانی که به دنبال دیدگاههای بینظیر بدون صعود به قله هستند، پارک تنجو یاما و مناطق اطراف دریاچههای پنجگانه فوجی بهترین گزینهها به شمار میروند.
نقش حیاتی آتشفشانهای ژاپن در فرهنگ و اکوسیستم
فعالیتهای آتشفشانی در ژاپن تنها به فورانهای ویرانگر و مناظر زیبا محدود نمیشود، بلکه تأثیرات عمیقی بر جنبههای مختلف زندگی و فرهنگ این کشور گذاشته است:
چشمههای آب گرم (اونسن): منبع شفابخش و آرامشبخش، از مهمترین جاذبههای گردشگری ژاپن که مستقیماً از فعالیتهای آتشفشانی نشأت میگیرد.
خاک حاصلخیز آتشفشانی: موجب غنای خاک و رونق کشاورزی، بهویژه برای محصولاتی مانند چای و برخی سبزیجات خاص.
مقدس بودن قلهها: بسیاری از آتشفشانها، از جمله کوه فوجی، در فرهنگ شینتو مقدس شمرده میشوند و جایگاهی ویژه در مناسک مذهبی و باورهای مردم دارند.
تنوع زیستی: برخی از مناطق آتشفشانی اکوسیستمهای منحصربهفردی را پرورش میدهند که گونههای گیاهی و جانوری خاصی در آنها یافت میشود.
چالشها و فرصتها: همزیستی با قدرت آتشفشانها در ژاپن
همزیستی با آتشفشانها در ژاپن، با وجود تمام زیباییها و منافع، چالشهای خاص خود را نیز دارد. وقوع فورانها، زمینلرزهها و سونامیهای ناشی از فعالیتهای زیردریایی، تهدیدات جدی برای ساکنان محسوب میشوند. دولت ژاپن با سرمایهگذاری گسترده در سیستمهای هشدار اولیه، تقویت زیرساختها و آموزش عمومی، تلاش میکند تا مخاطرات ناشی از آتشفشانهای فعال را به حداقل برساند. از سوی دیگر، این پدیدههای طبیعی فرصتهایی چون تولید انرژی زمینگرمایی و جذب گردشگران را نیز فراهم میآورند که به اقتصاد و توسعه پایدار کشور کمک شایانی میکند.
در مجموع، آتشفشانهای ژاپن بیش از صرفاً پدیدههای طبیعیاند؛ آنها ستون فقرات جغرافیایی، فرهنگی و تاریخی این سرزمین به شمار میروند و نمایانگر تعامل پیچیده و گاه متناقض انسان با نیروهای عظیم طبیعت هستند.
مطالب مرتبط
- دریاچه مهارلو صورتی شیراز، پدیدهای شگفتانگیز که در آستانه تغییرات زیستمحیطی قرار دارد
- منطقه حفاظت شده بدر و پریشان زیستگاه کمنظیر حیات وحش کردستان
- کردستان؛ قطب طبیعتگردی ایران با جاذبههای تابستانی بینظیر
- دریاچه مهارلو صورتی شیراز، پدیدهای شگفتانگیز که در آستانه تغییرات زیستمحیطی قرار دارد
# بیوگرافی عاطفه کیانی
**عاطفه کیانی**
دبیر بخش مستندنگاری سفر و فرهنگ | پژوهشگر ژئوتوریسم و گردشگری پایدار
—
### **خلاصه حرفهای**
عاطفه کیانی جغرافیدان، مستندنگار و نویسنده تخصصی حوزه گردشگری با بیش از ۸ سال سابقه حرفهای است. تخصص اصلی او تلفیق دانش جغرافیایی با روایتگری هنری برای خلق محتوای عمیق از مقاصد گردشگری است. او از پیشگامان گردشگری مسئولانه و پایدار در ایران محسوب میشود.
### **تحصیلات**
– کارشناسی ارشد جغرافیای طبیعی – گرایش ژئومورفولوژی از دانشگاه تهران
– کارشناسی جغرافیای طبیعی از دانشگاه تهران
– دیپلم عکاسی مستند از انجمن عکاسان ایران
### **گواهینامههای بینالمللی**
– حرفهای گردشگری پایدار (CSTP) از شورای جهانی گردشگری پایدار
– امدادگر طبیعت (WFR) از مدرسه ملی رهبری در فضای باز
– اخلاق مستندسازی فرهنگی از دانشگاه یونسکو
### **سمتهای فعلی**
– دبیر بخش مستندنگاری سفر و فرهنگ در مجله گردشگری سپنتا (از ۱۴۰۱)
– مشاور ژئوتوریسم سازمان میراث فرهنگی استان تهران
– عضو هیئت تحریریه فصلنامه “گردشگری و محیطزیست”
### **سوابق اجرایی**
– مدیر پروژه ملی “مستندسازی مسیرهای تاریخی ایران” در وزارت میراث فرهنگی
– سرپرست تیم تحقیقات میدانی پروژه بینالمللی “جاده ابریشم دیجیتال” با یونسکو
– عکاس و نویسنده مقیم National Geographic Traveler ایران
– مشاور گردشگری پایدار اقامتگاههای بومگردی
### **تألیفات**
۱. **”نقش آب در شکلگیری تمدنهای کویری ایران”** – برنده کتاب سال گردشگری
۲. **”عکاسی اخلاقمحور در سفر: راهنمای جامع”**
۳. **”۱۰۱ مسیر کمتررفته ایران: راهنمای ژئوتوریستی”** – چاپ پنجم
### **پروژههای شاخص**
– **”حافظه زمین”**: مستندسازی ۵۰ سایت زمینشناختی در معرض خطر
– **”آواهای فراموششده”**: ثبت موسیقیهای محلی ۳۰ جامعه بومی
– **”مسیرهای کاروانرو”**: بازسازی ۸ مسیر تاریخی ایران
### **جوایز**
– عکاس برتر گردشگری پایدار جهان (Tourism for Tomorrow 2023)
– مستندنگار برتر میراث فرهنگی (جایزه یونسکو 2022)
– نویسنده برگزیده گردشگری (جشنواره ملی مطبوعات ۱۴۰۰-۱۴۰۲)
### **عضویتها**
– انجمن جهانی ژئوتوریسم
– هیئت مدیره انجمن گردشگری پایدار ایران
– شبکه بینالمللی مستندنگاران میراث فرهنگی
### **تخصصهای کلیدی**
– ژئوتوریسم و تفسیر میراث زمینشناختی
– مستندسازی فرهنگی جوامع بومی
– عکاسی مستند با رویکرد اخلاقمحور
– روزنامهنگاری گردشگری پایدار
– طراحی مسیرهای گردشگری مسئولانه
### **روششناسی کاری**
عاطفه کیانی در تمام پروژههای خود بر پنج اصل تأکید دارد:
۱. پژوهش عمیق پیش از سفر
۲. رعایت پروتکلهای اخلاقی
۳. مستندسازی چندرسانهای
۴. تأیید متخصصان محلی
۵. بازخوردگیری پس از انتشار
### **اخلاق حرفهای**
– اولویت منافع جامعه میزبان بر منافع تجاری
– شفافیت کامل در روشهای تحقیق
– احترام مطلق به حریم خصوصی و حقوق فرهنگی
– بازگشت منافع به جوامع محلی
### **دستاوردها در مجله سپنتا**
– طراحی استاندارد مستندنگاری سپنتا
– ایجاد آرشیو دیجیتال جوامع بومی با رعایت حقوق مالکیت فکری
– راهاندازی شبکه راهنمایان محلی در ۴۰ منطقه
– تولید ۱۵۰ گزارش عمیق از مقاصد کمترشناخته شده
### **مأموریت شخصی**
“سفر را از فعالیتی مصرفمحور به ابزاری برای درک متقابل فرهنگی، حفاظت از محیط زیست و توانمندسازی جوامع محلی تبدیل میکنم.”
### **ارزیابی تخصصی **
– **تجربه**: ۸ سال فعالیت میدانی در ۳۱ استان ایران و ۴۲ کشور
– **تخصص**: ترکیب تحصیلات آکادمیک با مهارتهای هنری و گواهیهای بینالمللی
– **اعتبار**: جوایز معتبر ملی و بینالمللی، عضویت در نهادهای تخصصی
– **اعتماد**: شفافیت در روششناسی، پایبندی به اصول اخلاقی
**آخرین بهروزرسانی**:بهمن1404
**منبع**: آرشیو رسمی مجله گردشگری سپنتا
**کد اخلاقی**: SEP-ETH-2023-08