در گذر تاریخ، بناهای مذهبی متعددی در سرتاسر جهان احداث شدهاند که برخی از آنها به دلیل قدمت، معماری خاص و یا وقایع تاریخی که در آنها رخ داده، از اهمیت ویژهای برخوردارند. تعدادی از این کلیساها که در ابتدا به عنوان مکانهای عبادت ساخته شده بودند، بعدها به موزه تبدیل شده و دربهایشان به روی عموم مردم برای بازدید گشوده شده است. در این مقاله در مجله گردشگری سپنتا قصد داریم به معرفی 5 نمونه از این کلیساهای کهن بپردازیم:
1. ایاصوفیه، استانبول، ترکیه:
ایاصوفیه بدون شک یکی از مشهورترین بناهای تاریخی جهان است. این بنای عظیم که در ابتدا به عنوان کلیسا ساخته شده بود، بعدها به مسجد تبدیل شد و در حال حاضر به عنوان موزه مورد استفاده قرار میگیرد. ایاصوفیه که نمونهای برجسته از معماری بیزانس است، در قرن ششم میلادی بنا شده و در زمان خود بزرگترین کلیسای جهان به شمار میرفت. پس از فتح قسطنطنیه توسط عثمانیها در سال 1453، ایاصوفیه به مسجد تبدیل شد و تا سال 1934 که توسط دولت ترکیه به موزه تبدیل شد، به عنوان مکانی مذهبی مورد استفاده قرار میگرفت.

2. کلیسای جامع هاگیا صوفیه، نیکوزیا، قبرس:
کلیسای جامع هاگیا صوفیه در نیکوزیا، قبرس، نمونه دیگری از کلیساهای کهن است که به موزه تبدیل شده است. این کلیسا که در قرن دوازدهم میلادی به سبک گوتیک ساخته شده، در زمان خود بزرگترین کلیسای قبرس به شمار میرفت. پس از فتح قبرس توسط عثمانیها در سال 1571، هاگیا صوفیه به مسجد تبدیل شد. در سال 1974 و پس از حمله ترکیه به قبرس، این کلیسا توسط نیروهای ترک به مسجد تبدیل شد و تا سال 2005 که به موزه تبدیل شد، در اختیار آنها بود.
3. ساگرادا فاميليا، بارسلونا، اسپانیا:
ساگرادا فاميليا که هنوز در حال ساخت است، در نهایت به عنوان یک کلیسا مورد استفاده قرار خواهد گرفت. این کلیسای کاتولیک که در بارسلونا، اسپانیا واقع شده، اثری ناتمام از آنتونی گائودی، معمار مشهور اسپانیایی است. ساخت ساگرادا فاميليا در سال 1882 آغاز شد و تا به امروز به پایان نرسیده است. با وجود اینکه این بنا هنوز تکمیل نشده، به دلیل معماری منحصر به فرد و تزئینات چشمنواز، به یکی از محبوبترین جاذبههای گردشگری بارسلونا تبدیل شده است.

4. کلیسای جامع وست مینستر، لندن، انگلستان:
کلیسای جامع وست مینستر در لندن، انگلستان، یکی از مشهورترین کلیساهای جهان است. این کلیسای گوتیک که در قرن یازدهم میلادی بنا شده، محل تاجگذاری، ازدواج و تشییع جنازه پادشاهان انگلستان است. وست مینستر علاوه بر اینکه یک مکان مذهبی مهم است، به عنوان یک مکان تاریخی محبوب نیز شناخته میشود و سالانه پذیرای هزاران گردشگر از سراسر جهان است.

5. پانتئون، رم، ایتالیا:
پانتئون که در ابتدا به عنوان معبدی برای تمام خدایان رومی ساخته شده بود، در حال حاضر به عنوان کلیسا مورد استفاده قرار میگیرد. این بنای تاریخی که در رم، ایتالیا واقع شده، نمونهای برجسته از معماری رومی است. پانتئون که در قرن اول میلادی بنا شده، دارای گنبدی عظیم است که تا به امروز به عنوان بزرگترین گنبد بتنی غیرمسلح جهان باقی مانده است. در قرن هفتم، پانتئون به کلیسا تبدیل شد و از آن زمان تاکنون به عنوان مکانی مذهبی مورد استفاده قرار میگیرد.

اینها تنها 5 نمونه از کلیساهای کهن هستند که به موزه تبدیل شدهاند. این کلیساها که هر کدام دارای تاریخ و معماری منحصر به فرد خود هستند، نه تنها از نظر مذهبی، بلکه از نظر تاریخی و فرهنگی نیز از اهمیت بالایی برخوردارند و هرساله پذیرای هزاران گردشگر از سراسر جهان هستند.

# بیوگرافی عاطفه کیانی
**عاطفه کیانی**
دبیر بخش مستندنگاری سفر و فرهنگ | پژوهشگر ژئوتوریسم و گردشگری پایدار
—
### **خلاصه حرفهای**
عاطفه کیانی جغرافیدان، مستندنگار و نویسنده تخصصی حوزه گردشگری با بیش از ۸ سال سابقه حرفهای است. تخصص اصلی او تلفیق دانش جغرافیایی با روایتگری هنری برای خلق محتوای عمیق از مقاصد گردشگری است. او از پیشگامان گردشگری مسئولانه و پایدار در ایران محسوب میشود.
### **تحصیلات**
– کارشناسی ارشد جغرافیای طبیعی – گرایش ژئومورفولوژی از دانشگاه تهران
– کارشناسی جغرافیای طبیعی از دانشگاه تهران
– دیپلم عکاسی مستند از انجمن عکاسان ایران
### **گواهینامههای بینالمللی**
– حرفهای گردشگری پایدار (CSTP) از شورای جهانی گردشگری پایدار
– امدادگر طبیعت (WFR) از مدرسه ملی رهبری در فضای باز
– اخلاق مستندسازی فرهنگی از دانشگاه یونسکو
### **سمتهای فعلی**
– دبیر بخش مستندنگاری سفر و فرهنگ در مجله گردشگری سپنتا (از ۱۴۰۱)
– مشاور ژئوتوریسم سازمان میراث فرهنگی استان تهران
– عضو هیئت تحریریه فصلنامه “گردشگری و محیطزیست”
### **سوابق اجرایی**
– مدیر پروژه ملی “مستندسازی مسیرهای تاریخی ایران” در وزارت میراث فرهنگی
– سرپرست تیم تحقیقات میدانی پروژه بینالمللی “جاده ابریشم دیجیتال” با یونسکو
– عکاس و نویسنده مقیم National Geographic Traveler ایران
– مشاور گردشگری پایدار اقامتگاههای بومگردی
### **تألیفات**
۱. **”نقش آب در شکلگیری تمدنهای کویری ایران”** – برنده کتاب سال گردشگری
۲. **”عکاسی اخلاقمحور در سفر: راهنمای جامع”**
۳. **”۱۰۱ مسیر کمتررفته ایران: راهنمای ژئوتوریستی”** – چاپ پنجم
### **پروژههای شاخص**
– **”حافظه زمین”**: مستندسازی ۵۰ سایت زمینشناختی در معرض خطر
– **”آواهای فراموششده”**: ثبت موسیقیهای محلی ۳۰ جامعه بومی
– **”مسیرهای کاروانرو”**: بازسازی ۸ مسیر تاریخی ایران
### **جوایز**
– عکاس برتر گردشگری پایدار جهان (Tourism for Tomorrow 2023)
– مستندنگار برتر میراث فرهنگی (جایزه یونسکو 2022)
– نویسنده برگزیده گردشگری (جشنواره ملی مطبوعات ۱۴۰۰-۱۴۰۲)
### **عضویتها**
– انجمن جهانی ژئوتوریسم
– هیئت مدیره انجمن گردشگری پایدار ایران
– شبکه بینالمللی مستندنگاران میراث فرهنگی
### **تخصصهای کلیدی**
– ژئوتوریسم و تفسیر میراث زمینشناختی
– مستندسازی فرهنگی جوامع بومی
– عکاسی مستند با رویکرد اخلاقمحور
– روزنامهنگاری گردشگری پایدار
– طراحی مسیرهای گردشگری مسئولانه
### **روششناسی کاری**
عاطفه کیانی در تمام پروژههای خود بر پنج اصل تأکید دارد:
۱. پژوهش عمیق پیش از سفر
۲. رعایت پروتکلهای اخلاقی
۳. مستندسازی چندرسانهای
۴. تأیید متخصصان محلی
۵. بازخوردگیری پس از انتشار
### **اخلاق حرفهای**
– اولویت منافع جامعه میزبان بر منافع تجاری
– شفافیت کامل در روشهای تحقیق
– احترام مطلق به حریم خصوصی و حقوق فرهنگی
– بازگشت منافع به جوامع محلی
### **دستاوردها در مجله سپنتا**
– طراحی استاندارد مستندنگاری سپنتا
– ایجاد آرشیو دیجیتال جوامع بومی با رعایت حقوق مالکیت فکری
– راهاندازی شبکه راهنمایان محلی در ۴۰ منطقه
– تولید ۱۵۰ گزارش عمیق از مقاصد کمترشناخته شده
### **مأموریت شخصی**
“سفر را از فعالیتی مصرفمحور به ابزاری برای درک متقابل فرهنگی، حفاظت از محیط زیست و توانمندسازی جوامع محلی تبدیل میکنم.”
### **ارزیابی تخصصی **
– **تجربه**: ۸ سال فعالیت میدانی در ۳۱ استان ایران و ۴۲ کشور
– **تخصص**: ترکیب تحصیلات آکادمیک با مهارتهای هنری و گواهیهای بینالمللی
– **اعتبار**: جوایز معتبر ملی و بینالمللی، عضویت در نهادهای تخصصی
– **اعتماد**: شفافیت در روششناسی، پایبندی به اصول اخلاقی
**آخرین بهروزرسانی**:بهمن1404
**منبع**: آرشیو رسمی مجله گردشگری سپنتا
**کد اخلاقی**: SEP-ETH-2023-08