سنگ نگاره کول فرح یکی از آثار تاریخی شاخص استان خوزستان است که در تنگهای به همین نام، در ۷ کیلومتری شمال شرقی ایذه واقع شده و به دوران ایلامیان تعلق دارد. این اثر با شش نقش برجسته خود تصویری زنده از مراسم مذهبی و زندگی اجتماعی ایلامیان ارائه میدهد و جزو جاذبههای فرهنگی و گردشگری مهم منطقه محسوب میشود.
تنگه کول فرح؛ درهای مملو از تاریخ و شادی
کول فرح از دو واژه «کول» به معنای دره و «فرح» به معنای شادی و خوشی تشکیل شده است. برخلاف بسیاری از درههای عمیق و بسته، این دره فضایی روحافزا و دلباز دارد و همین ویژگی باعث نامگذاری آن شده است. منطقه باستانی کول فرح در سال ۱۳۷۸ با شماره ۲۵۹۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
شش نقش برجسته کول فرح و راز ایلامیان
نقش برجسته شماره یک
این نقش در ارتفاع ۶ متری از دامنه کوه حجاری شده و مراسم قربانی را نشان میدهد. پهنای صفحه ۱.۷۰ در ۱ متر است و شاه هانی، یکی از حاکمان آیاپیر، در حال قربانی کردن نقش شده است.
نقش برجسته شماره دو
روی تخته سنگی مثلثی قرار دارد و صحنه قربانی دیگر را نشان میدهد. شخصی در حال نیایش است و مردی گاو نر را به زمین زده، در حالی که چهار مرد دیگر با احترام او را دنبال میکنند.
نقش برجسته شماره سه
بلندی سنگ ۲.۸۰ متر است و صحنه حمل مجسمه یکی از خدایان ایلامی بر دوش چهار مرد را نشان میدهد، در حالی که شاه و همراهانش پشت سر آنها حرکت میکنند.
نقش برجسته شماره چهار
این نقش یادآور نقوش تخت جمشید است و از نظر زمانی قدیمیتر از آن محسوب میشود. شاه بر تخت نشسته و جلوی او میز هدایا قرار دارد، در حالی که چهار ردیف افراد با حرکات احترامآمیز روبهروی او ایستادهاند.
نقش برجسته شماره پنج
مراسم مذهبی دیگری را نشان میدهد که شامل آتشدان و حیوانات قربانی شده است. این نقش مشابه نقش شماره دو است، اما کاهن در تصویر دیده نمیشود.
نقش برجسته شماره شش
مشابه نقش شماره سه، حمل مجسمه یکی از خدایان ایلامی توسط چهار نفر حجاری شده است. افراد کلاه بر سر دارند و در حال بلند کردن مجسمه هستند.
کول فرح؛ مقصد گردشگری و فرهنگی ایذه
سنگ نگاره کول فرح نه تنها اثری هنری و مذهبی از دوران ایلامیان است، بلکه به عنوان جاذبه گردشگری استان خوزستان، علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ را به بازدید از ایذه و تنگهای مملو از آرامش و زیبایی طبیعی دعوت میکند. این مجموعه تاریخی با نقوش برجسته و محیط طبیعی خود، شاهدی زنده بر تمدن کهن ایلام و اهمیت آن در فرهنگ ایرانی است.
آدرس: استان خوزستان، منطقه تنگ کول فرح، ۷ کیلومتری شمال شرقی ایذه.
عاطفه کیانی
او فارغالتحصیل رشته جغرافیای طبیعی است و فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۶ به عنوان عکاس و نویسنده در وبلاگهای سفر آغاز کرده است. وی پس از کسب تجربه، به عنوان خبرنگار آزاد با مجلات گردشگری همکاری کرد و در حال حاضر، دبیر بخش مستندنگاری سفر و فرهنگ در یک مجله گردشگری معتبر است.